Sezgilerini çoğaltmanın, yaşamın gizini ve büyüsünü kutsamanın, görünmeyeni anlamanın, dış gerçekliği aşarak yeni bir gerçeklik yaratmanın, yaşamı başka imgelerle okumanın ve iç dünyasındaki en uzaklara çekilmenin kıyısında başlardı ressam Zafer Gençaydın’ın resimleri.

Renkler dışında doğadan hiçbir şeyi ödünç almadan, içsel döngülerin itisiyle, içinde bir başka dil uç verdiğinde; gerçeğin düşle bozulmuş halleriyle sürerdi yaratı serüveni.

Senfonik bir müziğin derinliğinde; yaşamın soluk gölgelerinden içsel aydınlığa ulaştığında, içindeki düğümleri renklerle çözüp, doğadan yansıyan görüngülerden çok, iç dünyasının dehlizlerinde gezinerek düşlerini yeni bir gerçeklikle tuval yüzeyine yansıttığında şekillenirdi yapıtları. Aslında yansıtmaktan çok dönüştürürdü yaşamı, dahası yeni bir yaşam üretirdi.

Yıllar önce Prof. Jale Erzen’le yaptığı bir söyleşide; “Gerçekleri görüntülerinden soyutlamak, özü değiştirmek değildir. Tersine ayrıntıları ayıklamak, karmaşadan kurtarmak demektir. Bu nedenle, gerçeği soyut ögelerle yansıtmaya ve özüne inmeye çalışıyorum. Picasso’nun ‘Ağlayan Kadını’ndaki elemi ya da Goya’nın ‘Kurşuna Dizilenler’indeki dehşeti, hiçbir fotoğrafın o denli güçlü olarak yansıtabileceğini düşünemiyorum.” demişti. Hep o söylem etkin oldu yapıtlarında. 

Yaşamla arasındaki ateş duvarı, içine doğru yıkıldığında; içindeki karmaşayı, anksiyeteyi devindiren her şey bozardı imgelerini. Yeni imgelerle arınırdı yaşamın karmaşasından; soyut bir yeryüzü şarkısını renklerle dillendirerek, kaligrafik notalar serpiştirirdi tuvallerinin yüzeylerine. İçsel haykırışlarla dışavurduğu resimsel senfoni; en zıt renklerin tınılarını, aykırı akorlarını, uçarı duygulara belenmiş şiirsel biçimlere dönüştürürdü. Yaratıcı benini resimlerinin içindeki lirizmle sunar; görsel dünyayı, içsel imgelerine indirgeyerek çoğaltırdı.

Rüyaları kadar özgür ve rüyaları kadar yaşama yakındı resimleri. Çerçeveler kurmazdı yaşama. Bilirdi sanal çerçevelerin silineceğini. Sınırsız bir düş evreninde gezinirdi; çünkü yaratı özgürlüğünün uç verdiği yerde silinirdi sınırlar. Sonsuz yolculuklara çıkardı iç dünyasında. Alışılmış kodları, öğrenilmiş ezberleri bozarak, kendi resim dünyasıyla sorgulardı kendini. Bir Mahler senfonisi kadar zıtlıklarla yüklüydü resimleri. Mahler müziğinin döngüsü bitmezdi sanki içinde. Her bir resmi birbirini tamamlardı sanki. Yıllar önce, yazar İnci Aral; “Dünyayla uzlaşamıyor olmanın gizli günlükleri” demişti onun resimleri için, aslında kendiyle uzlaşamamanın çeşitliliğini de sunardı hep yapıtlarında. Kendini sorgulayarak biriktirirdi yeni söylemlerini. Gustav Mahler’i severek dinlemesinin; Kafka, Sartre, Camus, Nietzsche gibi yazarların yapıtlarının içinde yitmesinin onun sanatının şekillenmesinde, kendine özgü yön ve iz bulmasında çok etkisi vardı. Dolayımlı imgeler daha bir çoğaltmıştır onu. Çünkü, varsıl bir estetiği özümlemek, her zaman genişletir algı sınırlarımızı.

En temel yaşam pratiğiydi sanat. Algıya, sezgiye, düş gücüne, bilgiye dayalı bir sanat anlayışının; soyut dışavurumcu, özgün bir temsilcisiydi.

Sanatında, hocalığında, dostluklarında ve yaşamın içindeki duruşunda; hep “kendisi” olarak vardı Prof. Dr. Zafer Gençaydın Hoca. Başka anlamların gibisi olmadan yaşadı hep.

Toplumcu duruşu, derin duyarlılığı, biçimi ve duyguyu yücelten has sanatı ve eşsiz kültürüyle derin izler bırakan; hocaların hocası, canım hocam/ressamım Prof. Dr. Zafer Gençaydın’ı geçen yıl 1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü’nün ardından yitirdik. Saygı, sevgi ve özlemle anıyorum.