Geceleri uyku gelmez gözüme

Zalim yastık diken olmuş yüzüme

Uyma dedim uymuş düşman sözüne

   Alnıma yazılmış bir kara yazı

   Kader böyle imiş ağlarım bazı, hey sebep hey

(Ali Yener/ Mehmet Tuğrul, Ankara/ Tuğrul, 1945: 44-45)

Köy Enstitüleri ve Yüksek Köy Enstitüleri kapatılınca, nitelikli lise öğretmeni ihtiyacı karşılanamaz hale gelmiş ve koşulların zorlamasıyla, kaderin tuhaf bir cilvesi olmalı ki Köy Enstitüleri’ni kapatan irade, 1959 yılında Ankara Yüksek Öğretmen Okulu’nu açmak zorunda kalmıştır. Bu amaçla öğretmen okullarının öğrenci kaynağı kullanılmış, bir yandan yetenekli köy çocuklarına üniversite kapıları aralanırken, diğer yandan da liselerin öğretmen açığı kapatılmaya çalışılmıştır.

Yüz yılı aşkın bir süredir İstanbul’da devam eden Yüksek Öğretmen Okulu geleneğinin, yeni Ankara koşullarında uç verip filizlenmesidir, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu.

Üniversite giriş sınavlarında, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu hep birinci oldu. Her yıl mezunların neredeyse tamamı çeşitli üniversitelere yerleşti. Sadece liselerin değil, fen ve edebiyat fakültelerinin de öğretim üyesi ihtiyacını karşılayan gür bir kaynaktı. Gerek yurtiçi gerekse de yurtdışı, girdikleri her sınavda hep ilk sırada oldular. Her şeyi kendi güçleri ve yetenekleriyle başardılar.

1959’da kurulduğunda önceleri, Sıhhiye’deki Atatürk Lisesi bahçesindeki ek binalarda, zor şartlarda öğrenim hayatına başlayan Yüksek Öğretmenliler, 1966-67 öğretim yılının ikinci yarısında tamamlanan, Fen Fakültesi’nin hemen yanı başında, Beşevler’de inşa edilen yeni binalarına taşındılar.

İstanbul’daki Yüksek Öğretmen Okulu da, 1959 yılına kadar alanında tek olduğu için adı Yüksek Öğretmen Okulu iken, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu’nun açılmasıyla birlikte artık İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu olarak anılmaya başlar.

Türkiye’nin dört bir yanındaki öğretmen okullarının son sınıfına geçmiş ve her yılın notları dikkate alınarak kurullarca her okuldan dört beş öğrenci seçilir, toplamda üç dört yüz öğrenci Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi’nde bir araya gelir ve derslere diğer liselerden bir iki ay daha erken başlayarak çok yoğun bir tempoyla bir yıla yakın bir süre lise son sınıfı okurlardı. Öğrencilere âdeta tüm lise müfredatı yüklenir ve tabii bunun sonucu olarak da çok yüksek bir başarı elde edilirdi.

Ülkemizde öğretmen okullarının tarihi, 16 Mart 1848’de açılan Darülmuallimin Mektebi’ne kadar uzanır. İleride Yüksek Öğretmen Okulu’nun çekirdeği olacak olan, Darülmuallimin-i Aliye Mektebi ise, 3 Kasım 1891 tarihinde açılır. 7 Haziran 1925 tarihinde Yüksek Muallim Mektebi Yönetmeliği çıkarılır. 16 Ağustos 1934 tarihinde ise Yüksek Muallim Mektebi’nin adı Yüksek Öğretmen Okulu olarak değiştirilir.

14 Ekim 1964’te ise İzmir Yüksek Öğretmen Okulu açılır ve aynı yıl İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu da benzer şekilde öğrenci almaya başlar.

1974 yılında Öğretmen Okulları kapatılarak Öğretmen Liseleri’ne dönüştürüldü, dolayısıyla, öğretmen okullarından yüksek öğretmen okullarına öğrenci akışı durdu ve bunu takiben de 18 Temmuz 1978’de Yüksek Öğretmen Okulları tümüyle kapatıldı. Ülkemizde her iyi kurumun başına geldiği gibi defterleri dürülmüş oldu.

Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi dersliklerinin olduğu bina, daha sonra uzun yıllar, Milli Eğitim Sağlık Merkezi olarak kullanıldı. Diğer binalar, yatakhaneler, yurtlar, Milli Eğitim Bakanlığı’nın çeşitli hizmet binalarına dönüştü ve konferans salonumuz ise halen Milli Eğitim Şûra Salonu olarak hizmet vermekte. O cıvıltılı, coşkulu yıllar çoktan mazi oldu.

Zeyl;

Bendeniz de, Ankara Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi, 1972-73 yılı 2918 numaralı kayıtlı öğrencisi olup, ertesi yıldan itibaren İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde okudum.

(Faydalanılan Kaynak: Yüksek Öğretmen Okulları, Prof. Dr. İsa Eşme, Bilgi-Başarı Yayın Evi, 2001)